INTERVIEW

‘ER KOMT EEN ANDERE, NIEUWE ECONOMIE’

Tekst Peter Beekman Beeld Phil Nijhuis/ANP

‘WE HEBBEN HELAAS GELIJK GEKREGEN’

De coronacrisis heeft ongekende economische gevolgen. De werkloosheid dreigt enorm te worden. De FNV wil de sociale gevolgen zo veel mogelijk beperken. Een gesprek met voorzitter Han Busker: ‘Wij moeten mee aan het stuur zitten.’

Laten we beginnen met heuglijk nieuws: meer jongeren melden zich nu als lid van de bond. Dat is toch een lichtpuntje in deze donkere tijden …

‘Ik ben daar enorm blij mee. Dit verschijnsel gaat tegen alle trends in, want in tijden van werkloosheid en economische crisis waren mensen vroeger geneigd hun lidmaatschap op te zeggen. Ik ben voorzichtig, maar dit is een mooi signaal. Het geeft aan dat bij jongeren het besef is doorgedrongen dat je in je eentje niets kunt bereiken: je moet het samen doen, met de bond als instrument. En jongeren behoren tot de kwetsbare groepen, omdat ze veelal flexwerkers zijn. En dat zijn de eerste slachtoffers van een economische crisis, zoals we nu zien.’

De bond vindt al jaren dat er meer zekerheid op de arbeidsmarkt moet zijn, dat de flexibilisering is doorgeschoten. De FNV heeft gelijk gekregen?

‘Helaas is dat zo ja, en ik vind dat zeker geen prettige constatering. Maar de situatie waar we nu in zitten heeft dat wel aangetoond. En dat betekent ook dat we nóg meer werk moeten maken van onze agenda: het terugdringen van de flexibilisering.’

Dienen wij als samenleving arbeid te herwaarderen?

‘Men spreekt nu opeens van de vitale beroepen, omdat blijkt dat die essentieel zijn om de maatschappij draaiende te houden: dankzij hen blijven we overeind. En dan gaat het natuurlijk om de zorgwerkers, maar ook om onderwijs, openbaar vervoer en de politie. De publieke sector. En daar klappen we voor. Ik zie nu een kanteling in het denken. Maar, zoals men zegt: niet alleen klappen, maar ook flappen. Dus fatsoenlijke betaling en betere arbeidsvoorwaarden. Die mensen zijn veelal bevlogen en betrokken. Er is al jaren enorm op hun werk bezuinigd, in het vertrouwen dat de marktwerking alles soepel zou doen verlopen. Maar dat is dus niet zo.’

Is er ook een herwaardering van de rol van de overheid?

‘Dat staat als een paal boven water. In deze tijden van crisis zie je dat de overheid een cruciale en sturende kracht is. De overheid heeft de regie en neemt de beslissingen. En biedt ook de noodsteun om de gevolgen op te vangen. Dat kun je echt niet aan de markt overlaten. Die staat met lege handen.’

We staan pas aan het begin van de economische effecten van de crisis. De werkloosheid neem toe. Wat is de rol van de FNV?

‘Er zal een grote verandering plaatsvinden. Het is naïef om te denken dat we even een dip hebben, en dan kunnen overgaan tot de orde van de dag. Laat ik eerlijk zijn: dit gaat bedrijven de kop kosten, arbeidsplaatsen zullen verdwijnen. Het heeft structurele gevolgen. Onze inzet is om dat zo veel mogelijk te beperken. De mensen zekerheid bieden. Niet zeggen: sorry, je zit in de verkeerde sector, ga jij maar de WW in. We moeten perspectief bieden. Wij moeten als FNV mee aan het stuur zitten om de verandering op een goede manier gestalte te geven.’

Niet elke sector wordt even hard getroffen.

‘Er zijn sectoren die nu overuren draaien en waar de mensen niet zijn aan te slepen. Zoals in distributiecentra, supermarkten en onlinebedrijven. En er zijn sectoren die het zeer moeilijk hebben, zoals de horeca en met name de kleine, bruine kroegen. Onze inspanning is erop gericht om mensen goed te begeleiden naar sectoren waar wel werk is, ook met omscholing.’

Waar denk je dan aan?

‘Ik zal een voorbeeld geven: de treinen kunnen maar een zeer beperkte hoeveelheid reizigers vervoeren door de anderhalvemetersamenleving, die naar verwachting nog wel een jaar of wat zal duren. Dus dat wordt een probleem als langzamerhand steeds meer mensen aan het werk gaan, en ook het onderwijs weer opengaat. Aan de andere kant staan veel touringcars stil. Je zou dan meer bussen kunnen inzetten. En ook de behoefte aan zorgwerkers zal alleen maar toenemen. En voorsorteren op duurzaamheid biedt ook een kans. Ik beweer niet dat we daarmee alles hebben geregeld, maar er komen wel nieuwe mogelijkheden.’

Is deze crisis anders dan voorgaande?

‘Je moet bedenken dat we tot voor kort een werkloosheid van slechts 2,3 procent kenden. Klaas Knot, de directeur van De Nederlandsche Bank, gaf de economie een negen. Het ging nog nooit zo goed. En toen kwam de crisis in één keer over ons heen. Niemand was daarop voorbereid. De werktijdverkorting die er lag sinds de vorige crisis - de economische van 2008/2009 - was te beperkt. We moesten snel schakelen. En ik moet zeggen: het eerste noodpakket aan maatregelen was snel geregeld. En daar hebben wij als bond ook hard aan meegewerkt. Per sector zal deze crisis anders uitpakken, laten we kijken waar de kansen liggen. En wij weten wat er in de sectoren speelt, dus daar hebben wij een rol. We moeten samen met de werkgevers de crisis te lijf. Nederland heeft diepe zakken, en we hebben tot nu toe een derde uitgegeven van wat beschikbaar is. Er is nog genoeg ruimte voor ondersteuning.’

Biedt deze vreemde tijd ook een kans?

‘Nou, dat is niet het eerste waar ik aan denk. Ik heb grote zorgen, er komen nog erge dingen op ons af. Veel onzekerheid en voor veel mensen zal het zwaar worden. Maar uiteindelijk ben ik optimistisch dat we uit het dal zullen klimmen en dat de economie weer zal gaan draaien. Het zal een andere, nieuwe economie zijn en aan ons de opdracht om te zorgen dat de economie van na de crisis eerlijker en socialer zal zijn dan die was voor de crisis.’

‘IN DEZE CRISIS ZIEN WE DAT DE OVERHEID EEN CRUCIALE KRACHT IS’

Deel deze pagina